AİLE OLMAK İÇİN NASIL BİR TUTUM SERGİLEMELİYİZ?

Eylül 10, 2018 anne, baba, çocuk

Hayat çoğumuz için çok değişti. Teknolojinin ilerlemesi, değişen kültürel normlar, yeni öncelikler ve internetin yarattığı yeni iletişim biçimleriyle, ailenin öneminin ne olduğunu unuttuğumuz oldu.Peki aile modern yaşamda yeri olmayan ölmekte olan bir kurum mu? Modern yaşam hepimize bazen aşırı gelse de, bir ailede yaşamanın faydaları her zamankinden daha önemlidir. Bu günlerde karşılaştığımız zorluklar, tek başımıza yüzleşmemiz gerektiğinde daha zor hale geliyor bu sebepten dolayı insanların aileye, ailenin sunduğu sevgiye huzura daha çok ihtiyacı oluyor.
Uzun yıllar önce, Abram Maslow, ‘ İhtiyaç Hiyerarşisi ‘ adlı bir diyagram oluşturdu . Bu hiyerarşi, hangi ihtiyaçların insanlar için en önemli olduğunu gösterdi. Malow’un piramit diyagramının geniş tabanında kişisel temel ihtiyaçları ele alındı ,bir sonraki seviyede ise güvenlik ihtiyaçları ,sevgi ve ait olma ihtiyaçları ele alındı. Bu ihtiyaçlar neredeyse temel ihtiyaçlar kadar önemlidir. Ve bu ihtiyaçları ancak sağlıklı bir aile ortamı sağlayabilir. Unutmayalım ki aile kişinin temelini oluşturur.
Araştırmalar sonucunda sağlıklı bir ailede yaşayan çocuklarının , kişiliklerinin daha çok geliştiğini , grup içinde bir birey olabilmesi için güven duygusunun aşılanmış olduğunu , sosyal hayatındaki özgüveninde bir problem olmadığını , sosyal açıdan kabul edilmiş davranış biçimlerinin geliştiğini ,yaşam ortamına uyum sağlarken rastladığı sorunlara çözüm getirirken zorlanmadığını ,daha mutlu bir birey oldukları ortaya çıkmıştır.
Çocuğun anne babasından aldığı iki temel şey vardır; sevgi ve eğitim. Her ikisinin de yetersiz veya aşırı olduğu durumlarda çocukta olumsuz davranışlar gözlemlenebilir.Sağlıklı bir birey anne babasından sevgi ve eğitimi dengeli bir şekilde alarak gelişir
Peki sağlıklı aile olmak için anne babanın nasıl bir tutum sergilemesi gerekir ? Anne baba tutumları nelerdir ?
OTORİTER ANNE BABA TUTUMU
YÜKSEK TALEP. DÜŞÜK KARŞILIK.
• Evet, çocuklar için kurallar yararlıdır ancak kararında olduğu sürece.
• Bu ebeveynler sert disiplin kullanırlar ve genellikle çocukların davranışlarını kontrol etmek için cezalandırırlar.
• Çocuk, anne babanın kurallarını yerine getirme çabasında olduğu için kendini ifade edemez ve aile içinde korku hâkimdir.
• Otoriter ebeveynler çocuklarının ihtiyaçlarına cevap vermezler ve genellikle besleyici değildirler.
PEKİ OTORİTER ANNE BABANIN ÇOCUKLARINININ GELİŞİMİ NASIL OLUR ?
• Mutsuz bir birey yetişir.
• Daha az bağımsız.
• Kendilerine güvenleri yoktur.
• Davranışsal problemler sergiler .
• Akademik olarak daha kötü performans gösterirler.
• Sosyal becerileri zayıftır.
• Zihinsel sorunlara daha eğilimlidir.

TUTARSIZ VE DENGESİZ ANNE BABA TUTUMU
Düşük talep. Yüksek tepki
• Bu tutum aşırı hoşgörü ile sert cezalandırma arasında gidip gelme biçiminde görülür
• Çok az kural ve sınır belirlidir ve kuralları uygulamak konusunda isteksizlerdir.
• Bu tutumda eşler birbirlerini desteklemek yerine farklı tutumla sergilerler ,bu düzensizlik çocukları olumsuz yönde etkileyebilir. Anne ve baba mutlaka aynı görüşe sahip olmalı, biri davranışı olumlu görüp diğeri ceza uygulamamalıdır.
PEKİ TUTARSIZ VE DENGEZİ ANNE BABANIN ÇOCUKLARININ GELİŞİMİ NASIL OLUR ?
• Kurallara uymakta zorluk çektiği görülür.(okul ,çevre, vb)
• Kendini kontrol etme ve kendine özgüvenin de düşüklük görülür.
• Benmerkezci eğilimlere daha eğilimlidirler.
• İlişkilerde ve sosyal etkileşimlerde iletişimsizlik sorunları görülür.
İHMALKAR EBEVEYNLİK
Düşük talep. Düşük duyarlılık.
• İhmalkâr ebeveynler sınırlarını veya standartları belirlemez.
• Çocuklarının ihtiyaçlarına karşı kayıtsız kalırlar ve yaşamlarında kendilerine karşı savunmasızlardır.
• Anne babalar genellikle hoşgörü ile boş vermeyi birbirine karıştırmaktadırlar, çocuklarına hiç karışmazlar, onlardan hiçbir şey istemez, onların istek ve gereklerine ise çok az yanıt verirler.
• Bu tarz ailelerde ilgisizlik sınır durumlarda istismara kadar ilerleyebilir. Bu ebeveynler çocuklarını hiçbir şekilde denetlemez, davranışlarına sınırlama getirmez, bunun yanında yeterince ilgi ve sevgi de göstermezler
PEKİ İHMALKAR ANNE BABANIN ÇOCUKLARININ GELİŞİMİ NASIL OLUR ?
• Çocuk dikkat çekmek için etrafına zarar verir.
• İnsanlarla ilişki kuramaması sonucu sosyal gelişmesinde gecikme ve saldırganlık sergiler.
• Sözlü iletişim yetersizliğinden dolayı dil gelişiminde gecikme, konuşma bozuklukları ortaya çıkabilir.
• Özgüven sorunu yaşayıp tamamen içedönük olabilir.
• Hayattan ve kendisinden beklentisi olmaz. Kendini günlük olayların akışına bırakıp, anlık doyumlarla yetinir.
• Daha fazla suçluluk ve bağımlılık sorunları yaşayabilir.
MÜKEMMELİYETÇİ EBEVEYİNLİK
• Aşırı sevgi ve sıkı disiplin şeklindedir. Anne baba bir yandan aşırı koruyucu davranırken diğer yandan çocuktan yaşının üzerinde olgun davranışlar beklemektedir.
• Birçok anne baba için, yetersizlik duyguları ve kusursuzluğun peşinde koşmak, korkunç bir kombinasyona karışıyor. Bu, sürekli yeni bir başarı elde etmenin imkânsız olduğu için, sonsuz ama yeni ve başarısız başarıların sonsuz bir döngüsünü yaratır.
• Anne babalar kendi mükemmeliyetçiliğini çocuğuna yansıtabilir ancak bu çocuğun kaldıramayacağı yük olabilir.
PEKİ MÜKEMMELİYETÇİ ANNE BABANIN ÇOCUKLARININ GELİŞİMİ NASIL OLUR ?
Mükemmeliyetçi anne-babaların çocukları, sevilmeyi her zaman koşula bağlı hissettiklerinden kendilerini hiçbir zaman güvende hissetmezler. Ya boyun eğerler ya da hırçınlaşıp, her şeye isyan ederler.
• Çok sık depresyon yaşayabilirler
• Her konuda en iyi ve üstün olmak isterler. Olamadıklarında ise büyük bir hayal kırıklığı yaşarlar ve dünyanın sonunun geldiğini, bir hiç olduklarını, asla sevilmeyeceklerini, hiç beğenilmeyeceklerini düşünürler ve kendilerini çok değersiz hissederler.
• Yaptıkları şeylerin iyi olduğundan bir türlü emin olamazlar
• Her konuda aşın kaygılı ve tedirgin olurlar, özellikle de performans gerektiren konularda kaygı düzeyleri çok yüksek olur. Tırnak yeme, alt ıslatma, yalan söyleme sık görülen davranışlardır.
DEMOKRATİK ANNE BABA TUTUMU
Yüksek talep. Yüksek yanıt verenler.
• Sevgi, saygı, huzur, güven ve şeffaflık olan ailede çocuk tüm yönleriyle kabul edilir.
• Anne baba davranışları ile çocuğa uygun birer model, çok iyi rehberdir.
• Çocuğa yol gösterir ama alacağı kararlar konusunda serbest bırakır. Çocuğa birçok alternatif sunulur ama seçim çocuğa aittir.
• Açık tartışma ve akıl yürütme kullanarak kurallar belirleyerek sınırları zorlarlar.
PEKİ OTORİTER ANNE BABANIN ÇOCUKLARININ GELİŞİMİ NASIL OLUR ?
Baumrind’in araştırmasına dayanarak, yetkili ebeveynlerin çocukları:
• Mutlu
• Daha bağımsız.
• Daha yüksek akademik başarı
• İyi bir benlik saygısı
• Sosyal becerileri yüksek
• Daha az depresyon, kaygı, intihar girişimi, suçluluk, alkol ve uyuşturucu kullanımı.
• Daha az şiddetli eğilimler sergiliyor.
HANGİ ANNE BABA TUTUMU EN ETKİLİ?

Psikologlar ve psikiyatristler tarafından on yıl süren çalışmalardan, araştırmacılar, çocuklarda en iyi gelişimi sağlayan tutumun ‘’demokratik tutum’’olduğunu buldular.
Demokratik ailenin sıcaklığı ama aynı zamanda da uyguladığı disiplin çocuklara hem kuralları öğretir hem de ailenin sevgisi içinde güvende olduklarını anlatır. Böylelikle çocuk yeni bir şey denemek istediği zaman aileden gelecek olan tepkilerden korkmaz, denemeye ve başarmaya açık olur.
M.Scott Peck’e göre, “Bir çocuk için annesi ve babası dünyayı temsil eder. Çocuk, annesi ve babası nasıl davranıyorsa, dünyadaki herkesin de aynı şekilde davranacağını düşünür.” Kısacası anne babanın çocuklara karşı sergiledikleri tutumlar, onların dünyaya ve tüm insanlara bakış açılarını temsil eder.

PSK .TUGBA MASALCI